Vào cuối năm 2025, cộng đồng blockchain toàn cầu đang dõi theo sát sao những diễn biến tại Nhật Bản, nơi các cuộc thảo luận về cải cách thuế tài sản tiền mã hóa (crypto assets) cho năm tài chính 2026 đang đi đến hồi kết. Từ lâu, chính sách thuế khắc nghiệt đã là rào cản đáng kể, kìm hãm sự phát triển của ngành công nghiệp Web3 tại quốc gia này. Tuy nhiên, những đề xuất mới đang mở ra một cánh cửa hy vọng, hứa hẹn định hình lại cục diện thị trường crypto Nhật Bản và thu hút dòng vốn đầu tư đáng kể.
Bối cảnh hiện tại và áp lực cải cách
Trong những năm gần đây, Nhật Bản nổi tiếng với khung pháp lý rõ ràng cho các sàn giao dịch tiền mã hóa, nhưng lại vấp phải chỉ trích gay gắt về chính sách thuế. Hiện tại, lợi nhuận từ giao dịch crypto của cá nhân được xếp vào loại thu nhập hỗn hợp (miscellaneous income) và chịu thuế suất lũy tiến lên đến 55% (bao gồm thuế thu nhập và thuế cư trú). Điều này cao hơn đáng kể so với mức thuế suất cố định khoảng 20% áp dụng cho lợi nhuận từ cổ phiếu.
Đối với các doanh nghiệp, vấn đề còn phức tạp hơn khi họ phải chịu thuế đối với lợi nhuận chưa thực hiện (unrealized gains) từ các token tự phát hành (self-issued tokens) vào cuối mỗi năm tài chính. Quy định này đã buộc nhiều công ty khởi nghiệp Web3 và các dự án blockchain phải di dời hoạt động ra nước ngoài, điển hình là sang các khu vực có chính sách thuế thân thiện hơn như Singapore hay UAE. Dữ liệu on-chain cho thấy sự sụt giảm tương đối về số lượng ví hoạt động và khối lượng giao dịch từ các thực thể có trụ sở tại Nhật Bản so với các khu vực khác trong giai đoạn 2022-2024, phản ánh tác động của chính sách này.
Áp lực cải cách đã gia tăng mạnh mẽ từ các hiệp hội ngành, các nhà lập pháp và đặc biệt là Nhóm Dự án Web3 của Đảng Dân chủ Tự do (LDP), những người đã liên tục kêu gọi chính phủ xem xét lại để giữ chân và thu hút nhân tài, cũng như thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong nước. Đây là động lực chính thúc đẩy các đề xuất cải cách đang được thảo luận sôi nổi.
Những điểm chính của đề xuất cải cách 2026
Các đề xuất cải cách thuế cho năm tài chính 2026, dự kiến có hiệu lực từ tháng 4/2026, tập trung vào hai khía cạnh chính nhằm giải quyết những hạn chế hiện tại. Thứ nhất, đối với cá nhân, có khả năng lợi nhuận từ giao dịch crypto sẽ được chuyển sang hình thức thuế suất cố định (flat tax rate), tương tự như lợi nhuận từ cổ phiếu, với mức khoảng 20%. Điều này sẽ giảm đáng kể gánh nặng thuế cho các nhà đầu tư cá nhân, khuyến khích hoạt động giao dịch và đầu tư dài hạn.
Thứ hai và quan trọng hơn, đối với các doanh nghiệp phát hành token, đề xuất đang xem xét miễn thuế đối với lợi nhuận chưa thực hiện từ các token tự phát hành. Điều này có nghĩa là các công ty sẽ không còn phải chịu thuế trên giá trị gia tăng của token mà họ nắm giữ cho đến khi chúng được bán hoặc chuyển nhượng. Quy định này được kỳ vọng sẽ loại bỏ một trong những rào cản lớn nhất, cho phép các dự án Web3 phát triển và giữ lại tài sản số của mình mà không lo ngại về nghĩa vụ thuế hàng năm.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng các đề xuất này có thể đi kèm với các điều kiện cụ thể, chẳng hạn như chỉ áp dụng cho các token được phát hành bởi các tổ chức có trụ sở tại Nhật Bản hoặc các token đáp ứng một số tiêu chí nhất định về tiện ích và quản trị. Chi tiết cuối cùng của luật sẽ quyết định phạm vi và mức độ tác động của cải cách này.
Tác động tiềm năng đến thị trường và dòng vốn
Nếu được thông qua, cải cách thuế 2026 sẽ đánh dấu một bước ngoặt lớn cho hệ sinh thái crypto Nhật Bản. Việc giảm thuế suất cho cá nhân có thể kích thích mạnh mẽ hoạt động giao dịch bán lẻ, tăng tính thanh khoản cho thị trường nội địa. Các sàn giao dịch crypto tại Nhật Bản, vốn đang hoạt động dưới sự giám sát chặt chẽ, có thể chứng kiến sự gia tăng về khối lượng giao dịch và số lượng người dùng mới.
Đối với các doanh nghiệp, việc miễn thuế lợi nhuận chưa thực hiện sẽ là yếu tố thay đổi cuộc chơi. Nó không chỉ khuyến khích các công ty đã rời đi quay trở lại mà còn thu hút các dự án Web3 quốc tế cân nhắc Nhật Bản như một điểm đến hấp dẫn. Điều này có thể dẫn đến sự gia tăng đáng kể về dòng vốn đầu tư mạo hiểm (VC funding) vào các startup blockchain tại Nhật Bản, thúc đẩy đổi mới trong các lĩnh vực như DeFi, NFT, GameFi và DAO. Phân tích dữ liệu on-chain có thể cho thấy sự dịch chuyển của các nhà phát triển và tài sản số về Nhật Bản trong tương lai gần.
Hơn nữa, một chính sách thuế thân thiện hơn sẽ củng cố vị thế của Nhật Bản như một trung tâm tài chính và công nghệ, cạnh tranh trực tiếp với các quốc gia khác đang nỗ lực thu hút ngành công nghiệp Web3. Sự rõ ràng và ổn định về thuế cũng sẽ tạo niềm tin cho các nhà đầu tư tổ chức, mở đường cho việc tích hợp tài sản số vào các danh mục đầu tư truyền thống.
Thách thức và triển vọng dài hạn
Mặc dù triển vọng là tích cực, vẫn còn những thách thức cần vượt qua. Việc thực thi chi tiết của luật thuế mới sẽ rất quan trọng. Các quy định về phân loại token, cơ chế báo cáo và giám sát cần phải rõ ràng và dễ hiểu để tránh gây nhầm lẫn cho cả nhà đầu tư và doanh nghiệp. Ngoài ra, Nhật Bản cũng cần tiếp tục phát triển khung pháp lý toàn diện cho Web3, bao gồm các quy định về stablecoin, DAO và các hình thức tài sản số mới nổi khác, để duy trì lợi thế cạnh tranh.
Trong dài hạn, nếu cải cách thuế được triển khai hiệu quả, Nhật Bản có thể trở thành một trong những quốc gia dẫn đầu trong cuộc cách mạng Web3. Khả năng thu hút nhân tài và công nghệ sẽ không chỉ thúc đẩy ngành crypto mà còn tạo ra những tác động lan tỏa đến các lĩnh vực kinh tế khác. Đây là cơ hội để Nhật Bản tái khẳng định vị thế tiên phong trong đổi mới công nghệ, đồng thời xây dựng một hệ sinh thái tài chính số vững mạnh và bền vững cho tương lai.
