Thị trường Non-Fungible Token (NFT) đã trải qua một hành trình đầy biến động kể từ giai đoạn bùng nổ vào năm 2021-2022. Sau những đỉnh cao về khối lượng giao dịch và sự quan tâm của công chúng, thị trường này hiện đang đối mặt với một giai đoạn điều chỉnh sâu sắc. Đầu năm 2026, các chỉ số on-chain và báo cáo thị trường cho thấy một bức tranh rõ ràng: doanh số giao dịch tiếp tục sụt giảm trong khi nguồn cung NFT lại gia tăng mạnh mẽ, đặt ra nhiều thách thức cho các nhà đầu tư và nhà phát triển.
Bối cảnh vĩ mô và sự điều chỉnh của thị trường NFT
Giai đoạn “mùa đông crypto” kéo dài từ cuối năm 2022 đến hết năm 2024 đã tác động đáng kể đến tâm lý thị trường NFT. Sự suy thoái kinh tế toàn cầu, lạm phát dai dẳng và chính sách tiền tệ thắt chặt của các ngân hàng trung ương đã khiến dòng vốn đầu tư mạo hiểm chảy vào các tài sản rủi ro như tiền mã hóa và NFT bị hạn chế. Điều này đã chuyển hướng thị trường từ sự hưng phấn đầu cơ sang một giai đoạn tìm kiếm giá trị thực và tiện ích bền vững.
Trong bối cảnh đó, nhiều dự án NFT từng được định giá cao đã chứng kiến sự sụt giảm nghiêm trọng về giá sàn (floor price). Các nhà đầu tư trở nên thận trọng hơn, tập trung vào các bộ sưu tập có cộng đồng vững chắc, lộ trình phát triển rõ ràng và tiềm năng ứng dụng thực tế. Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi này không diễn ra dễ dàng, và thị trường vẫn đang trong giai đoạn sàng lọc khắc nghiệt.
Phân tích dữ liệu on-chain: Doanh số giao dịch sụt giảm
Dữ liệu on-chain từ các nền tảng phân tích hàng đầu cho thấy khối lượng giao dịch NFT trên các marketplace lớn như OpenSea, Blur và Magic Eden đã giảm đáng kể so với các năm trước. Mặc dù có những đợt phục hồi ngắn hạn, xu hướng chung vẫn là đi xuống. Số lượng người mua và người bán duy nhất cũng giảm, cho thấy sự thu hẹp của cơ sở người dùng hoạt động.
Giá trị giao dịch trung bình trên mỗi NFT cũng đã giảm, phản ánh sự mất đi của các giao dịch “cá voi” (whale transactions) lớn và sự điều chỉnh của các bộ sưu tập blue-chip. Ethereum vẫn là blockchain thống trị về khối lượng giao dịch NFT giá trị cao, nhưng các blockchain khác như Solana, Polygon và gần đây là Bitcoin (với Ordinals) đang dần chiếm lĩnh thị phần ở các phân khúc ngách hoặc các giao dịch có giá trị thấp hơn.
Nguồn cung NFT gia tăng và áp lực thanh khoản
Trái ngược với sự sụt giảm về doanh số, nguồn cung NFT trên thị trường lại tiếp tục tăng trưởng mạnh mẽ. Hàng ngàn bộ sưu tập mới được ra mắt mỗi tháng trên nhiều blockchain khác nhau, từ các dự án nghệ thuật đến các token tiện ích trong game hoặc metaverse. Rào cản gia nhập thấp và chi phí minting giảm đã khuyến khích sự bùng nổ của các dự án mới, bất kể chất lượng.
Sự gia tăng nguồn cung này tạo ra áp lực lớn lên thanh khoản. Với số lượng người mua giảm, việc tìm kiếm người mua cho một lượng lớn NFT mới trở nên khó khăn hơn bao giờ hết. Điều này dẫn đến tình trạng nhiều NFT không có giao dịch, hoặc chỉ có thể được bán với mức giá thấp hơn đáng kể so với giá mint ban đầu. Ngay cả các bộ sưu tập đã có tên tuổi cũng phải đối mặt với áp lực duy trì giá sàn trong bối cảnh nguồn cung tổng thể ngày càng lớn.
Sự phân hóa và tìm kiếm giá trị thực
Trong bối cảnh thị trường khó khăn, sự phân hóa trở nên rõ rệt. Một số ít các bộ sưu tập blue-chip với thương hiệu mạnh, cộng đồng trung thành và tiện ích rõ ràng vẫn duy trì được giá trị tương đối ổn định. Ngoài ra, các NFT được tích hợp vào các ứng dụng thực tế như game blockchain có tính năng chơi để kiếm tiền (play-to-earn) hoặc các dự án token hóa tài sản trong thế giới thực (RWA) đang thu hút sự chú ý.
Thị trường đang dần chuyển dịch từ việc đánh giá NFT dựa trên sự khan hiếm giả tạo hoặc hype sang việc tập trung vào giá trị nội tại, quyền sở hữu trí tuệ, khả năng tương tác và lợi ích mà NFT mang lại cho người nắm giữ. Các dự án có tầm nhìn dài hạn, khả năng đổi mới và sự minh bạch trong phát triển đang có cơ hội tốt hơn để tồn tại và phát triển.
Triển vọng và những hướng đi mới cho NFT
Mặc dù đối mặt với nhiều thách thức, công nghệ NFT vẫn có tiềm năng to lớn và đang trong quá trình trưởng thành. Giai đoạn điều chỉnh hiện tại có thể được xem là cần thiết để loại bỏ các dự án kém chất lượng và định hình lại thị trường theo hướng bền vững hơn. Các ứng dụng tiềm năng của NFT trong quản lý danh tính số, chuỗi cung ứng, vé sự kiện, và đặc biệt là token hóa bất động sản hoặc các tài sản tài chính khác vẫn đang được khám phá và phát triển.
Trong tương lai, chúng ta có thể kỳ vọng vào sự phát triển của các giải pháp interoperability (khả năng tương tác giữa các blockchain) và các giao thức mới giúp NFT trở nên dễ tiếp cận và sử dụng hơn cho người dùng phổ thông. Thị trường NFT đang trong giai đoạn củng cố, nơi chỉ những dự án có giá trị thực sự và khả năng thích nghi mới có thể tồn tại và phát triển mạnh mẽ trong dài hạn.
