Trong bối cảnh thị trường blockchain liên tục biến động và phát triển, Polygon đã và đang khẳng định vị thế của mình như một giải pháp mở rộng hàng đầu cho Ethereum. Thời điểm hiện tại, đầu năm 2026, Polygon không chỉ duy trì các sản phẩm cốt lõi mà còn triển khai những chiến lược đột phá, đặc biệt là với sự trưởng thành của công nghệ Zero-Knowledge (ZK) và tầm nhìn về một hệ sinh thái thống nhất. Bài viết này sẽ đi sâu phân tích các chiến lược mới của Polygon, tác động của chúng đến hiệu suất mạng lưới, vị thế cạnh tranh và triển vọng trong tương lai.
Tái định vị với zkEVM và AggLayer
Chiến lược cốt lõi của Polygon trong giai đoạn hiện nay xoay quanh việc củng cố hệ sinh thái ZK của mình. Polygon zkEVM, sau một thời gian phát triển và thử nghiệm, đã đạt được mức độ ổn định và thông lượng đáng kể. Dữ liệu on-chain gần đây cho thấy sự tăng trưởng đều đặn về số lượng giao dịch và địa chỉ hoạt động trên zkEVM, minh chứng cho khả năng xử lý các ứng dụng phức tạp và thu hút người dùng từ Ethereum mainnet. Các dự án DeFi và gaming đã bắt đầu chuyển dịch và triển khai thành công trên zkEVM, tận dụng chi phí thấp và tốc độ giao dịch nhanh chóng.
Điểm nhấn chiến lược tiếp theo là AggLayer, một giao thức tổng hợp thanh khoản và trạng thái giữa các chuỗi ZK khác nhau trong hệ sinh thái Polygon. Ra mắt chính thức vào cuối năm 2025, AggLayer đang dần trở thành xương sống cho tầm nhìn về một “Internet of Chains” của Polygon. Nó cho phép các chuỗi ZK độc lập (như các app-chain hoặc các zk-rollup khác) có thể tương tác liền mạch, chia sẻ thanh khoản và trạng thái mà không cần cầu nối phức tạp hay rủi ro bảo mật. Điều này tạo ra một môi trường thống nhất, nơi người dùng và nhà phát triển có thể di chuyển tài sản và dữ liệu một cách hiệu quả giữa các chuỗi ZK được kết nối.
Hiện tại, một số chuỗi ZK đã tích hợp với AggLayer, cho phép chúng hưởng lợi từ tính thanh khoản tổng hợp và khả năng tương tác nâng cao. Điều này không chỉ giảm phân mảnh thanh khoản mà còn tăng cường trải nghiệm người dùng, loại bỏ rào cản khi chuyển đổi giữa các ứng dụng trên các chuỗi khác nhau. Sự phát triển của AggLayer được kỳ vọng sẽ là yếu tố then chốt trong việc định hình lại cách các Layer 2 tương tác và mở rộng quy mô.
Dữ liệu on-chain và hiệu suất mạng lưới
Phân tích dữ liệu on-chain cho thấy hiệu suất tổng thể của hệ sinh thái Polygon đang có những chuyển biến rõ rệt. Polygon PoS (Proof-of-Stake) vẫn duy trì vị thế là một trong những Layer 2 có số lượng giao dịch và địa chỉ hoạt động cao nhất, đặc biệt trong lĩnh vực NFT và gaming. Tuy nhiên, chúng ta đang chứng kiến sự dịch chuyển dần của một số ứng dụng và người dùng sang Polygon zkEVM, nơi cung cấp khả năng mở rộng vượt trội với bảo mật được kế thừa từ Ethereum.
Về thông lượng giao dịch, Polygon zkEVM đã chứng minh khả năng xử lý hàng ngàn giao dịch mỗi giây (TPS) trong các điều kiện tải cao, với phí gas trung bình thấp hơn đáng kể so với Ethereum mainnet. Thời gian hoàn tất giao dịch (finality) trên zkEVM cũng được cải thiện, mang lại trải nghiệm người dùng mượt mà hơn. Đối với Polygon PoS, việc triển khai EIP-1559 trong quá khứ đã giúp ổn định phí gas và cải thiện cơ chế đốt token, nhưng áp lực cạnh tranh từ các giải pháp ZK-rollup khác vẫn hiện hữu.
Tổng giá trị bị khóa (TVL) trên các chuỗi Polygon, bao gồm PoS và zkEVM, cho thấy sự ổn định và tăng trưởng trong các phân khúc cụ thể. Mặc dù có sự cạnh tranh gay gắt, Polygon vẫn thu hút được dòng vốn đáng kể vào các giao thức DeFi và các nền tảng dApp. Sự phát triển của AggLayer được kỳ vọng sẽ thúc đẩy TVL tổng thể bằng cách tạo ra một môi trường thanh khoản sâu hơn và dễ tiếp cận hơn trên toàn bộ hệ sinh thái.
Vị thế thị trường và cạnh tranh
Trong bối cảnh Layer 2 ngày càng cạnh tranh, Polygon đang định hình lại vị thế của mình thông qua chiến lược ZK-centric. So với các đối thủ như Arbitrum, Optimism (với OP Stack), và zkSync, Polygon đang tập trung vào việc cung cấp một bộ công cụ ZK toàn diện, từ zkEVM cho đến AggLayer, nhằm phục vụ cả các nhà phát triển dApp và các doanh nghiệp muốn xây dựng chuỗi riêng. Điều này giúp Polygon tạo ra một lợi thế cạnh tranh độc đáo trong việc cung cấp giải pháp mở rộng tùy chỉnh và có khả năng tương tác cao.
Về thị phần, Polygon vẫn là một trong những người chơi hàng đầu trong DeFi, NFT và gaming. Tuy nhiên, sự xuất hiện của nhiều Layer 2 mới và các giải pháp app-chain chuyên biệt đang tạo ra áp lực. Polygon đang nỗ lực duy trì và mở rộng thị phần bằng cách thu hút các dự án lớn và cung cấp các ưu đãi phát triển hấp dẫn. Sự chuyển đổi sang token POL (Polygon Ecosystem Token) đã hoàn tất, mang lại mô hình kinh tế token được cải thiện, hỗ trợ staking cho nhiều chuỗi ZK và tăng cường khả năng quản trị phi tập trung cho toàn bộ hệ sinh thái.
Giá trị của token POL hiện nay phản ánh niềm tin của thị trường vào tầm nhìn dài hạn của Polygon. Với vai trò là token tiện ích và quản trị cho toàn bộ hệ sinh thái ZK, POL không chỉ được sử dụng để trả phí gas trên các chuỗi Polygon mà còn là tài sản staking quan trọng để bảo mật mạng lưới và tham gia vào quá trình quản trị. Hiệu suất của POL sẽ gắn liền với sự thành công của các chiến lược ZK và mức độ chấp nhận của AggLayer.
Thách thức và triển vọng mở rộng
Mặc dù có những bước tiến đáng kể, Polygon vẫn đối mặt với một số thách thức. Cạnh tranh từ các giải pháp Layer 2 khác vẫn rất gay gắt, đặc biệt là từ các đối thủ cũng đang phát triển công nghệ ZK. Việc thu hút và giữ chân các nhà phát triển, cũng như đảm bảo tính bảo mật và ổn định của một hệ sinh thái đa chuỗi phức tạp như AggLayer, đòi hỏi nỗ lực liên tục. Ngoài ra, các yếu tố vĩ mô và quy định pháp lý toàn cầu cũng có thể ảnh hưởng đến tốc độ tăng trưởng và áp dụng của công nghệ blockchain nói chung.
Tuy nhiên, triển vọng của Polygon là rất tích cực. Với nền tảng công nghệ ZK vững chắc và tầm nhìn về AggLayer, Polygon đang định vị mình để trở thành một kiến trúc mở rộng hàng đầu cho Ethereum, không chỉ giải quyết vấn đề về khả năng mở rộng mà còn về tính tương tác. Sự tập trung vào việc xây dựng một hệ sinh thái thống nhất, nơi các chuỗi ZK có thể hoạt động như một thực thể duy nhất, có tiềm năng thu hút một lượng lớn các ứng dụng phi tập trung và người dùng mới. Các nỗ lực hợp tác với các doanh nghiệp lớn và việc mở rộng sang các thị trường mới nổi cũng là những yếu tố then chốt cho sự phát triển trong tương lai.
Trong những năm tới, chúng ta có thể kỳ vọng Polygon sẽ tiếp tục đổi mới, củng cố vị thế dẫn đầu trong không gian Layer 2. Sự thành công của AggLayer và việc áp dụng rộng rãi các chuỗi ZK sẽ là thước đo chính cho khả năng của Polygon trong việc hiện thực hóa tầm nhìn về một hệ sinh thái blockchain có khả năng mở rộng và tương tác cao, phục vụ hàng tỷ người dùng trên toàn cầu.
